Vitamin Takviyesi Çeşitleri
Canlı yaşamının sürdürülmesine ve vücudun biyolojik faaliyetlerine düzgün bir şekilde devam edebilmesine destek olan birçok mikro besin vardır. Bunlardan en önemlileri herkes tarafından en çok bilinen 13 adet vitamindir. Kompleks yapıdaki organiklerden oluşan vitaminler, doğada doğal olarak yetişen birçok gıdada düşük veya yüksek miktarlarda bulunan bileşiklerdir.
Vitaminler yağda çözünen ve suda çözünen olmak üzere ikiye ayrılır. Bu özellikleri vitaminlerin hangi besin maddeleriyle tüketildiğinde daha verimli ve etkin olacağına dair ipucu verir. Yağda çözünen vitaminler A, D, E ve K iken suda çözünenler C vitamini ve B grubu vitaminlerinin tamamıdır. Bu vitaminlerden bazıları birbirlerinin ko – faktörleri olarak işlev gösterir; dolayısıyla birlikte kullanılmaları daha yüksek verim alınmasını sağlar.
Vitaminler, tüm insanların yaşamı için önemli olduğu gibi bazı küçük gruplar için özel niteliklere de sahiptir. Hamilelik, bebeklik ve yaşlılık dönemlerinde önemli rol oynayan vitaminler; sporcuların da ihtiyaç duyduğu besin maddeleridir. Özellikle yoğun geçen antrenman dönemlerinde sporcular için önemi daha da artar. Vücutta hücresel seviyede görev yapan B6 vitamini, D vitamini, B12 vitamini; bunlardan yalnızca birkaçıdır.
A Vitamini
A vitamini; retinol, retinal, retinoik asit ve karotenoidlerden oluşan yağda çözünen doymamış organik bileşiklerden biridir. Vücutta pek çok görevi bulunan A vitamini, en çok gıdalarda veya gıda takviyesi üretiminde kullanılan çeşitlerinden biri olan beta karoten formunda tüketilir. Aralarında somon gibi balık türleri, sakatatlar ve süt ürünlerinin bulunduğu hayvansal gıdalarda yeterli miktarda bulunan beta karoten; bazı yeşil yapraklı sebzelerde de yer alır. Bebeklikten itibaren vücuda düzenli olarak alınması gereken vitaminlerden biri olan A vitamini için günlük değerler, yaş ve cinsiyet temelinde farklılık gösterir. Bebekler ve çocuklar için günlük ihtiyaç ortalama 300 – 600 mcg aralığında değişirken yetişkin kadınlar için bu oran 700 mcg, yetişkin erkekler için ise 900 mcg’dir.
Dayanıklılık sporlarıyla ilgilenen sporcular için özel bir öneme sahip olan A vitamini, günlük olarak belli bir miktarda tüketilmesi önemli olan besin kaynaklarından biridir. Bu nedenle sporcuların A vitamini destekli sporcu besinlerini tercih etmeleri, antrenmanlarında hedefledikleri noktaya ulaşabilmelerini kolaylaştıracak önemli bir etkendir.
B Grubu Vitaminleri
B vitaminleri; vücutta farklı görevlere sahip ve bu nedenle farklı isimlerle adlandırılmış toplam sekiz vitaminden oluşan, suda çözünen bir vitamin sınıfıdır. Vücudun temel işlevlerinde rol oynayan ve birbirlerinin ko – faktörleri olan sekiz vitamini şu şekilde sıralayabiliriz:
· B1 vitamini – tiamin
· B2 vitamini – riboflavin
· B3 vitamini – niasin
· B5 vitamini – pantotenik asit
· B6 vitamini – piridoksin
· B7 vitamini – biyotin
· B9 vitamini – folat
· B12 vitamini – kobalamin
Vücudun hemen her noktasında önemli etkinlikler gösteren bu vitaminler arasında özellikle B6 ve B12 vitaminleri, sporcular için oldukça değerlidir.
C Vitamini
C vitamini, her yaştan insanın günlük olarak vücuduna kazandırması gereken en önemli vitaminlerden biridir. Diğer adı askorbik asit olan bu vitamin, birçok gıdanın yapısında bulunan ve suda çözünen sınıfa ait bir bileşendir. Bu vitamin insanların vücudunda doğal yöntemlerle sentezlenemez; bu nedenle her gün düzenli olarak ve yeterli miktarda tüketilmesi gereken temel diyet bileşenlerinden biri olarak kabul edilir. Portakal, limon, mandalina gibi turunçgiller başta olmak üzere domates ve kırmızı – yeşil biberlerde bol miktarda bulunan C vitamini, gıdaların yetmediği noktada gıda takviyesi olarak en çok üretilen vitaminlerden biridir.
Vücutta hücresel seviyede görev alan C vitamini, yüksek ağırlıklarla çalışan sporcular için düzenli olarak vücuda takviye edilmesi önemli bir vitamindir.
D Vitamini
D vitamini; güneş ışınlarının vücuda değmesi ile ciltte doğal olarak sentezlenen, yağda çözünen bir vitamindir. Kalsiferol olarak da bilinen D vitamini, bazı gıdalarda bulunsa da oldukça düşük miktarlarda yer aldığı için insanların bolca güneş görmesi ile alabileceği bir besin kaynağıdır. Bunların yanı sıra gıda takviyesi formunda üretilen bu vitamin, günlük diyete eklemek için tercih edilen en popüler takviyelerden biridir. Özellikle daha az güneşe maruz kalınan kış aylarında vücuda yeterli miktarda D vitamini alabilme noktasında bu takviyeler önemli bir görev üstlenir.
E Vitamini
Yağda çözünen vitaminlerden biri olan E vitamini; sekiz farklı kimyasal formda bulunan, gıdalarda ve takviyelerde en çok alfa – tokoferol formu ile yüksek verimlilik sağlayan bir vitamindir. Vücutta sayısız biyolojik aktiviteye katılan bu vitamin; kuruyemişler, bitkisel yağlar ve tohumlarda bol miktarda bulunan bir bileşendir. Yapısı gereği gıdalar yoluyla tüketildiğinde kolesterol bakımından zengin bir diyet sağlaması sebebiyle gıda takviyesi formu, daha çok tercih edilen bir seçenektir.
Hücreler arası iletişimde görevli olan E vitamini, hücre hasarının iyileştirilmesi ve yönetilmesinde rol oynar. Dolayısıyla kas hücrelerinde de etkinlik gösteren E vitamini, sporcuların antrenmanlarından bekledikleri verimin yükseltilmesine yardımcı olabilir.
K Vitamini
Yağda çözünen vitaminlere örnek olan K vitamini, K1 (filokinon) ve K2 (menakinon) olmak üzere iki farklı forma sahiptir. Doymamış yağ zincirlerinden oluşan menakinon, K vitamininin besinlerde bulunan ve vücutta faaliyet gösteren aktif formudur. Yeşil yapraklı sebzeler, bitkisel yağlar ve bazı meyvelerde yüksek miktarda bulunan bu vitamin, et ve süt ürünleri ile yumurtada da az miktarda yer alır.
Kas ve iskelet sisteminin yapısına katılan K vitamini, profesyonel olarak spor yapan sporculara destek sağlaması açısından önemli bir vitamindir. Özellikle yüksek ağırlıklarla çalışan sporcuların antrenmanlarını destekleyen K vitamini, sporcuların düzenli olarak kullanmayı tercih ettikleri oldukça değerli besin kaynaklarından biridir.
Kimler Vitamin Kullanabilir?
Vitaminler, vücut için her gün düzenli olarak tüketilmesi gereken besin maddeleridir. Herkesin ihtiyaç duyduğu bu bileşikler arasından bazıları, bazı insanlar için daha büyük öneme sahiptir. Çeşitli hassasiyetler ya da gıda kısıtlamaları sebebiyle yeterli miktarda tüketilemeyen vitaminlerin takviyeler yoluyla vücuda kazandırılması gerekir. Bebeklik döneminden yaşlılık sürecine kadar tüm yaş aralıklarındaki herkes, vücudunun ihtiyaç duyduğu vitamin desteğini güvenle alabilir. Bunun için en önemli şart doktor kontrolü ve günlük ideal dozu keşfedilmesidir.
Sporcu Vitaminleri Nelerdir?
Yaşamın devamlılığında yüklendiği görevlerin yanı sıra vitaminler, sporcuların antrenmanlarından alacakları verimi iyileştirmek ya da desteklemek için de oldukça önemlidir. Vitaminler; spor öncesinde, sonrasında ve sırasında antrenman verimliliği için gereken ihtiyacı karşılamaya yardımcı olur. Sporcular için en önemli sporcu vitaminlerini şu şekilde sıralayabiliriz; B6 vitamini, B12 vitamini, C vitamini, D vitamini ve A vitamini.
